Harf Tamircisi

Havaların giderek daha geç karardığı yaz aylarına yaklaşılan günlerdeydik. Akşam üzeri boğaz kenarında balık tutarak vakit geçiriyordum. Balık tutmak dediğim iş çoğunlukla boş bir kovanın başında durup denizdeki balıkları beslemek gibi birşeydi. Günün stresini, olaylarını hatta günü ve zamanı oltanın ucundaki balık vuruşlarını hissederek unutuyordum. Hava da güzeldi. Sahilden oltamı savurup, dalıp gitmiştim. Tuttuğum bir kaç istavrit ve izmarit kovada yüzüyordu. Bir süre sonra denizin üzerindeki uçurtmaya gözüm takıldı. Büyük kısmı ıslanmıştı.

Batmamaya çabalıyordu. Az ötede uçurtmanın ipini elinden bırakmayan gözü yaşlı esmer çocuğun ağlaması duyuluyordu. Az önce gökyüzünde özgürce salınan uçurtmasının kısa süre içinde denize düşerek yitip gitmesini belli ki kabullenememişti.

Oltalarını denize savurup balık tutma sevdasındaki insanların arasında uçurtmasını denizden toplamaya çabalayan çocuğun ağlayıp söylenmesi herkesin dikkatini çekmişti. Bir yandan ağlıyor bir yandan da kısmen karışıp dolanmış ipi sarıyor uçurtmasını kıyıya çekmeye çabalıyordu. Konuşmalarından anladığım kadarıyla beraberindeki kır saçlı bey de dedesiydi.

Oltamı denizden çıkarmadan sessizce dede ile torunun konuşmalarını dinliyordum. Çocuk, uçurtmasının yine gökyüzünde salınmasını istiyor dedesi ise artık mümkün olmadığını anlatmaya çabalıyordu.

-      Uçurtman artık uçamayacak çünkü suya düştü, zarar gördü.

-      Ama neden? Hem biraz önce havada ne güzel süzülüyordu. Niye düştü sanki?

-      Onu havada tutan, yükselmesini sağlayan neydi peki?

-      Bilmem, ipinden tutup koşturunca yükselmiş gökyüzüne çıkmıştı işte.

-      Uçurtmanı uçuran havada tutan rüzgardı. Biraz önce rüzgar aniden durdu ve uçurtman hızla denize düştü. Yani senin, benim hatamız yok. Rüzgar kesilince uçurtma uçamadı.

-      Ama ip benim elimdeydi, ben uçuruyordum onu.

-      Sen onun rüzgara kapılıp gitmemesini sağlıyordun. Uçurtma havadayken ipin elini acıttığından söz ediyordun ya. İşte o da uçurtmanın değil rüzgarın marifetiydi. 

Ağlaması kesilmişti ancak henüz ikna olmadığı hissediliyordu.

Kovamın içinde yüzen balıklardan birini çıkarıp çocuğa verdim. Balığı denize bırakmasını istedim. Sevinçle gözleri parladı. Bir süre avucundaki balığın çırpınışlarına baktı, sonra usulca denize bırakıp gözden kayboluncaya kadar izledi. Teşekkür etti.

Bu arada dedesi torununa çevredeki balık tutanları gösterip konuşmayı sürdürdü.  

-      Bak onların elinde de ip var ve balık avlamaya çabalıyorlar. Balık yakaladıkları zaman oltanın ağırlaşması, ipin gerilmesi ve kıyıya çekilirken direnç göstermesi biraz uçurtmaya benziyor sanki ne dersin?

Çocuk burnunu çekip ağlamaklı ifadeyle;

-      Balıklar da, tutulup karaya çekildiği zaman suya düşen uçurtmam gibi yüzemez oluyor değil mi?

-      Evet. Uçurtmanın uçması için rüzgar, balığın yaşayabilmesi için ise deniz gerekiyor öyleyse.

-      Ama ben uçurtmamı havaya olta sallayıp yakalamadım ki? Onu birlikte yaptık. Birlikte bağladık ipin ucuna ve birlikte uçurduk. Halbuki balıkçılar boş ipi suya bırakıp, balığın takılmasını bekleyip çekiyorlar. Aynı şey değil ki…

Dede içini çekti. Uzaklara baktı. Sonra torununa döndü.  

-      Sana bir soru soracağım. Seçme şansın olsaydı uçurtma mı, yoksa balık mı olmak isterdin? 

Çocuk kısa bir süre durdu. Sonra parlayan gözlerle cevap verdi; 

-      Uçurtma olmak, gökyüzünde kuş gibi özgürce uçan uçurtma olmak isterdim.

-      Ama hep seni tutan ip ve o ipi tutan birileri olacak. Yani tam özgür olmayacaksın. Üstelik rüzgar olmazsa uçurtman gibi düşüp hasar görme riskin de var.

-      Olsun. İpi tutanların sen ya da annem ve babam olması yeterli. İpi tutan ama gökyüzünde özgürce uçmama izin veren birilerinin olması bence çok güzel. Hem onlar rüzgarsız havada uçamayacamı da iyi bilir, korurlar beni. Balık olsaydım koca denizde tek başıma yüzmeye korkardım.

Dede yine derin nefes çekti. Sustu. Açıklara doğru bakarken torun seslendi.

-      Peki sen hangisi olmak isterdin dedecim?

Dedenin yüzüne aydınlık bir gülümseme yayıldı.

-      Eskiden olsa balık olmak, denizlerde özgürce dolaşmak isterdim.

-      Şimdi öyle düşünmüyor musun?

-      Şimdilerde ne istediğimden çok emin değilim. Uçurtmanın uçabilmesi rüzgara, balığın yaşayabilmesi denize bağlı. Özgürlük ise zaten yok. İster gökyüzünde uçurtma, ister oltanın ucunda balık ol hiç fark etmiyor. Misina veya seni tutan ip hep oluyor. Ya oltaya takılıyorsun günün birinde ya da en başından beri ipini tutan birileri oluyor. 

Torununa bir kez daha sevgi ile baktı. Ağlaması kesilmişti. Uçurtmayı boğazdan çıkarıp kuruması için güneşe serdiler. Bu işlem sırasında uçurtma ipinin misinaları karıştıracağından endişe eden bir iki balıkçı hafiften söylendi. Dede duymazlıktan geldi. Torunun gözleri ışıltıyla parladı. “ Üzülme dedecim uçurtma bozulmuşsa birlikte daha büyük ve daha uzun kuyruklusunu yapar yine gelir uçururuz değil mi?” dedi.

-      Yaparız, hem de alasını yaparız. Haydi gel. Uçurtmamız kuruyana kadar denizde taş sektirelim. Bakalım hangimiz daha çok taş sektirecek.

Dede sevgiyle sarıldı, torununa. Sahil boyunca yürüyüp, sektirecek yassı taş aramaya, bulduklarını boğazda sektirmeye başladılar. Onlar uzaklaşırken boğaza attıkları taşlar ile birlikte torunun neşeli çığlıkları, rüzgarın uğultusuna karışıyordu.

Mehmet Uhri

Yağmur durdu, rüzgarın sesi kesildi, ortalık aydınlanıyor. Geceden sert esen rüzgar günün bereketli olacağını müjdeliyordu. Umarım öyle olur. Kuşlar yağmurun açığa çıkardığı, rüzgarın savurduğu çer çöpün peşindedir şimdi. Kuşlara yem olmamak için biraz daha beklemek zorundayız. Biz kim miyiz?

Bizler Petranın kırmızı karıncalarıyız. İnsanlardan ürküp yükseklerdeki yavalarına çekilen kuşlardan geriye kalanları yuvalarımıza taşırız. İnsanlar buraya Petra vadisi diyor. Adını koyunca sahibi olduklarını da sanıyorlar. Halbuki taşı toprağı saymazsak buraların en eski canlılarıyız ve biliyoruz ki; herkesin herşeyin sahiplenmeye çalıştığı ama hiç kimsenin sürekli olarak sahiplenemediği bir yer burası. Burası Kızıldenizin kuzeyinde yer alan Petra vadisi. Milyarlarca yıl önce dev bir okyanusun tabanıymış. Okyanus altındaki volkanik fışkırmalar her seferinde suyun baskısıyla ezilmiş. Tabakalar halinde dağlar ve tepeler oluşmuş. Milyarlarca yıl önce su çekilip yağmur ve rüzgarın aşındırmasıyla volkanik dağlar biçim değiştirip bugünkü vadiye dönüşmüş. Kimi zaman yağmur sahiplenmiş buraları, kimi zaman da rüzgar biçim vermiş, imzasını atmış. Hiçbiri kalıcı olamamış. Yağmura rüzgara sorsan ikisi de vadiyi sahiplenmeye kalkar. Ancak her şeyin gerçek sahibinin istediği olana kadar tüm laflar boş. Biz kırmızı karıncalar herşeyin gerçek sahibinin su olduğunu iyi biliriz.  

Yağmurun rüzgarın sahiplenmesi yetmediği gibi gün gelip insanlar da buralara yerleşip sahiplenmeye kalktılar. Once mağaralara yerleştiler. Sonra kayalara biçim verip kendilerine ev yaptılar. Çoğalıp zenginleştikçe inandıkları tanrılar için görkemli tapınaklar inşa ettiler. Onlar da yağmur gibi, güneş gibi ve hatta rüzgar gibi buralara attıkları imzanın kalıcı olacağını düşünüp Petra’nın sahibi olduklarına inandılar. Zamanı gelince onlar da geçip gittiler, biz hep burdaydık. Gerçi farklı renkte olanlarımız da vardı. Ama ortamın rengine uyan kırmızı renkte olan bizler doğal düşmanlarımızdan daha iyi saklanabildiğimiz için diğerlerine göre şanslıydık. Herkes geçip gitti biz kaldık. Yuvalarımızı burada yaptık burada karnımızı doyurduk, bolluğu, kıtlığı, fırtınayı seli burada gördük. Herşeye yeniden başladığımız günler de oldu. Ama hiç bir zaman diğerleri gibi buraların sahibi olduğumuzu düşünmedik. Öyle varlığı yokluğu tartışılır tanrılarımız da olmadı. Rüzgarın güneşin yağmurun gücünü tanısak da buraların gerçek sahibinin çok yakınımızda olduğunun farkındaydık. 

Bizim de kendimize göre inancımız var, elbet. Burada hangi karıncaya sorarsanız sorun herşeyin üstünde tek bir tanrı olduğunu, onun da “su” olduğunu söyleyecektir. Buradaki herşey suyun varlığına, yokluğuna veya hareketine göre değişir. Tüm canlılar için yaratan ve yok eden sudan başkası değil. Buralar okyanus olduğu zaman da böyleydi. Sular çekildikten sonra ortalığı boş bulan rüzgara, güneşe ve hatta taşlara attığı kendi imzasına bakıp sahiplenmeye çalışan insanlara aldanmayın, asıl imzayı atan suyun varlığı ve hareketidir. Biz karıncalar için tanrı ”su” dur. Başka tanrı olmasına gerek de yoktur.

İnsanlar ise tuhaf yaratıklar. Yaşamları için gereken su yüzünden yerleşim yerlerini hep su kenarına yapıp herşeyi tanrısallaştırmalarına karşın suyun tanrı olduğuna bir türlü inanmadılar. Bir de bize karınca beyinli derler. Gelsinler görsünler. Taşlara şekil veren, kalkeri ufalayıp bakırı ortaya çıkaran buralara gülkurusu rengini veren, demir filizlerini oksitleyip görünür kılan hep sudur. Belki rüzgarın güneşin de yardımı olmuştur ama eğer ortada bir mimar imzası aranıyorsa, bu imza suya aittir. Okyanus halindeyken attığı imza yerinde durduğu gibi çekildikten sonra da ara sıra yoklayıp imzasını tazelemeyi de bilmiştir. Vadiyi açıp kayaları şekilden şekile sokan yağmurun, ırmakların varlığı ile su her zaman buraların gerçek sahibi olduğunu hatırlatmıştır. Anlayana ve görmek isteyene, tabii ki. Biz karınca beyinliler gülüp geçsek de; insanlar taşı toprağı işleyip kendini tanrı sanmayı, kendi üretkenliğine tanrısallık atfedip böbürlenmeyi pek seviyor. Hatta suyun bu tanrısal gücünü fark edip kullanabildikçe, tanrının bu kadar yakınında ve kolay erişilebilir olmasına anlam veremeyip bazılarının tanrıyı ve tanrısallığı uzaklarda çok uzaklarda aradığı bile oluyor.   

Halbuki hep burada olup hayata tutunanlar suyu iyi tanıyanlardır. Vadinin soğanlı bitkileri filizlenip çiçeğe durmak için toprak altında suyu bekler. Gelen suyun miktarına göre boy atar serpilir hatta çiçek bile açar. Kuşlar çiçekleri tozlayıp yeni soğanların tohumlarını ortalığa saçar. Su çekilip güneş ve rüzgar baskın geldiğinde ise hızla soğanına geri  döner. Geriye kalan kuru yaprak ve çiçekleri toplamak için bizler güneş ve rüzgarın onları iyice ufalamasını bekleriz. Suyun yükseldiği dönemler ise biz karıncalar için afettir. Yuvamızı iyi koruyamazsak ne var ne yok kaybeder hatta kuşa böceğe yem oluruz. Afet sonrasında ise ortalık daha gür yeşerir, hayatta kalanlarımız için bolluk bereket dönemi başlar. Yani, hayatı belirleyenin su ve suyun hareketi olduğunu, insanlar gibi mabetler filan yapmasak da suyun hayatın kaynağı ve yaratıcısı olduğunu iyi biliriz.  

Herneyse, insanlar ortalığa döküldü güneş yükseliyor kuşlar çekilmiş olmalı. Bu kadar gevezelik yeter. Güneş çekilip rüzgar sertleşmeden işe koyulmak gerekiyor. İşimiz çok. Sonra ne mi olacak? Sonrasını yine su belirleyecek, ona sorun. Şimdi gitmem gerekiyor, kardeşlerimi bekletmemeliyim.

Mehmet Uhri

Not: Resimleri orijinal boyutlarıyla görebilmek için üzerlerine tıklayabilirsiniz. 

Bakmayın öyle yağmurun ardından tozun toprağın gidip renklerin canlandığına. Bu şehir yüzyıllardır kendi yalnızlığı içinde suskun öylece durup köklerini arayanların gelmesini bekliyor. Burası Jerash.

Bir zamanlar Ortadoğudaki Roma kentlerinin en tanınan bilinenlerindendi. Doğu Batı ve Kuzey Güney yönündeki ticaret yollarının kesiştiği yerdeydi. Baharat ve İpek yolu buradan geçerdi. Caddeleri insan kaynar sokaklarındaki çocukların gürültüsü çoğu kez kuşların seslerini bastırırdı. Şimdilerde her yıl düzenli yuva yapan sadık kırlangıçlar dışında kuş sesi de duyulmaz oldu. 

Coğrafi keşifler ve yeni deniz ticaret yollarının kullanılması ile şehrin ticari önemi zayıflayınca Jerash fakirleşip ordusunu besleyemez hale geldi. Orduyu küçültmeyi denedilerse de olmadı. Koca şehri yerel birliklere bırakıp çekildiler. Askeri gücünü yitirip saldırıya, talana açık hale geldiğini gören şehrin zenginleri kendilerini güvende hissetmeyip birer birer göç ettiler. Fakirlik ve yoksulluğun kavurduğu şehirde bırakın zenginlik üretmeyi eldekileri korumak bile zorlaştı. Kök saldıkları toprakların onları yaşatmaya, ayakta tutmaya yetmediğini görenler de şehri terk etmeye başladı. Şehrin sonbaharı yavaş yavaş yerini kışa bıraktı. Sonra sesler azaldı. Çocukların sesleri azaldıkça kuşların sesleri daha çok duyulur hale gelse de sonuç değişmedi. Yiyecek bulamayan kuşlar da seslerini kesti ve gözden kayboldu.

Onca emek ve özenle yaptıkları binaları, tiyatro, tapınak ve odeonları bırakıp gittiler. Gidenlerin sesleri, coşkuları, duyguları taşların tınısında kaldı. Yıllar içinde köklerini unutmayıp atalarını arayanlar geri dönüp ara sıra uğrasa da şehrin hiç bitmeyecek kışı başlamıştı. Anlı şanlı önemli insanlar için yapılan gösterişli binalar zaten şehrin insanlarına hep uzaktı ama ya Pazar yeri, ana cadde veya oval meydan. Onlar buralarda tanışıp görüştüler, güldüler, ağladılar. Yaşama heyecanlarını burada bulup, yine buralarda aradılar. Birlikte yaşadıkları sevinç ve hüzünlerinde hep oval meydandaydılar. Taşların dili olsa da söyleyebilse.

Çocuklarının peşinde koşturan anneler, malını satabilme telaşındaki tüccarlar, oradan buradan kopup buralara yerleşenler, çocuklarını burada doğurup buraya kök salan, doğup büyüdükleri şehirlerini çok ama çok seven o insanlar nasıl yok oldu, nasıl bu kadar kolay vaz geçtiler anlayamıyorum.

Ben kim miyim?

Ben Jerash’ta oval meydanın kenarındaki çınar ağacıyım. Daha doğrusu şehrin tarihine tanıklık eden o ulu çınar ağacının köklerinden yeniden doğup yetişen genç bir çınar ağacıyım. Ulu çınar ömrünü doldurduğunda nöbeti bana bıraktı. Giderken “köklerine dikkat et. Kökler kaybolmaz. Kaybolur diyene de inanma” demişti. Son ana kadar bu şehrin insanlarına inanmıştı. Onların günü gelip köklerini arayacağına eskisi gibi olmasa da şehri bu terk edilmişlikten kurtaracağına inanıyordu. Doğrusu ben onun kadar iyimser olamadım.  

Jerash’ın yalnızlığında doğup büyüdüm. Ara sıra şehri gezmeye gelen ama geceleri uzak duran turist grupları ve meraklı insanlardan başka kimseyi görmedim. Gelenlerin ne aradığını, niçin geldiğini bilemem ama herşeye uzak durup fotoğraf çekmekten başka bir şey yapmadıklarına bakılırsa pek öyle köklerine merak salanlar olduğunu da sanmıyorum. Hatta köksüz olmanın özgürleştirerek ordan oraya kolayca savurabildiği insanlar olduklarını düşünürüm.

Geliyorlar gezip tozup merakla şehrin sokaklarını arşınlıyorlar. Geçmişi bilenler taşlarımın tınısında eskinin seslerini, heyecan ve coşkularını işitmeye çalışıyor. Sonra hızla çekip gidiyorlar. Şehir bu haliyle onlara mezarlığı hatırlatıyormuş. Bir keresinde öyle demişlerdi. Haksız da sayılmazlar hani.

Halbuki eski hayatların izleri, geçmişin kökleri orada öylece onları bekliyor. Onca emek ve özenle inşa ettikleri şehre arkasını dönüp gidenlerin kendince geçerli nedenleri olabilir. Onlar giderken geride bıraktıklarının değerinin, öneminin farkındaydı, elbet. Köklerinden bir kısmını, duygularını, anılarını, heyecan ve hüzünlerini burada bırakarak gitmek zorunda olmak arkalarına bakmamalarını, unutmayı gerektiriyordu. Ama onların çocukları, torunları neden unutur, kökleri burada öylece onları beklerken bunu nasıl yaparlar? Gittikleri yere kök salmaya uğraşırken hep bir şeylerin eksik kaldığını görerek, bilerek arkalarını nasıl dönerler? İnsanoğlu kendine karşı bu kadar mı acımasız olur?

Herneyse, bu sene kış sert geçti şehir görüp göreceği yağmuru aldı. Bundan sonrası tozu toprağı ile güneşli ve sıcak günler. Dallarımda geçen yıldan kalan son bir iki kuru yaprak savrulmak için sabah meltemini bekliyor. Yapraklarım olmayınca cılız ve çıplak görüntüm yüzünden iyiden iyiye yalnızlık çöküyor üstüme. Gelen gören az olunca çıplakığı da umursamıyorum ama o kalabalık ışıltılı günlerden sonra böylesine bir yalnızlığı hiçbir canlının hak ettiğine inanmıyorum.

Bu yıl uzun süren kışa rağmen kırlangıçlar geri dönmeye başladı, yakında yavruların seslerini duyarız. Hava soğuk olsa da gelmekte olan baharın sıcaklığını köklerimde hissetmeye başladım. Leyleklerin sayısı ise her yıl eksiliyor.

Hep bir şeylerin eksildiği ama kökleriyle gün gelip yeniden baharını yaşamayı bekleyen Jerash’a yolunuz düşerse oval meydanın batı ucundaki çınar ağacına selam vermeyi unutmayın. Hatta, yanına gidip oturun, oturun ki size Jeraş’ın yalnızlığını, eskinin seslerini ve coşkulu günlerini anlatsın. Soranlara kaybettiği köklerini arayan insanları beklediğini söylesin. Sıkılmadan dinleyin onu olur mu?

Jerash’ın yalnızlığıdır, o.

Mehmet Uhri

Not: Jerash Ürdün’de başkent Amman’ın 50 km Kuzeyinde yer alan antik Roma kentidir.

Daha fazla bilgi için http://en.wikipedia.org/wiki/Jerash linkini kullanabilirsiniz.

Bu sabah erken geldi, kafası dumanlı görünüyor. Anlaşılan yine birileri onu kızdırmış. Kendini işe verip öfkesini çabuk unutanlardan olmasa acısını biz mozaiklerden çıkarabilirdi. Uysal ve sakin biridir, ustası da öyleydi, bütün gün başını kaldırmadan mozaikleri onarır.

O Madaba’nın son mozaik ustasıdır.

Ailesi yıllar önce Filistin’den Ürdün’e göç edip Madaba’ya yerleşmişti. Çocuklar sokakta koşup oynarken o yaşlı ustasının yanında mozaik tamiri için harç karar, getir götür işleri yapar ekmek parası çıkarmaya, sanat öğrenmeye çabalardı. Ustası el vermese Filistinli diye onu burada tutmaz yerine kendilerinden adam ararlardı. Mozaik işinden anlayanın zor bulunması da yine onun şansıydı. Göçmen olmak, göçmen doğmak yüzünden hep birilerinden uzak hissederdi kendini. Ahali de öyle hissettirir, yeri geldiğinde kendinden olanları kayırırdı. Onlarla beraber ama hep biraz ötedeydi.  

O ise hep işine bakar, içine atar ara sıra öfkelense de kimseye dalaşmaz, suskun kalırdı. Ustası onu öyle yetiştirmiş “aradığın tüm yanıtlar mozaiklerde var. Onlara sabırla bak, anlamaya çalış, göreceksin” demişti.    

Yorulduğu zamanlarda üzerinde çalıştığı mozaiklere bakar, bazen resimlerini çizip saklardı. Eline fırçayı boyayı alıp resim yapmak yerine küçücük renkli taşları tek tek dizerek resim yapmaya çalışmayı pek akılcı bulmazdı. Üstelik duvara yapıldığında zamanla döküldüğü için tabana yapılması gerekiyordu. Tabana yapılan resim de üstünde gezinenler yüzünden yine zamanla aşınıyordu. Nereden bakarsan bak amaç resim yapmak olsaydı mozaikle uğraşmaz kolayından hallederdi, insanlar. Bir gün bu düşüncelerini ustasına açmış, neden ille de mozaik yapmaya çalışmış insanlar diye sormuştu. Ustası yine yerdeki mozaikleri gösterip “oraya bak, iyi bak. Yanıt orada” diye cevaplamıştı. Bizimki bakmış bakmış bir şey anlamamış ustasına sormaya da cesaret edememişti. 

Birkaç gün sonra ustası harcı malayı eline verip o günkü onarımı ilk kez ona yaptırmış, yaptırırken başında durup “geçen günkü sorunun yanıtını mozaiklerde  bulabildin mi?” diye sorunca cevap vermeye korkmuş ve susmuştu. Ustası gülerek yanına tabureye oturup mozaik taşlarının her birine dikkatlice bakmasını istemişti. O güne kadar hepsi birbirine benzeyen taşların aslında küçük küçük pek çok farklılıklar içerdiğini, dahası renklerine göre ayrılanların bile benzeşir ama farklı olduklarının ayrımına varmıştı. Mola verdiklerinde ise bardaklara içinde taze nane yaprağı olan çay doldururken yaşlı ustası eliyle mozaikleri okşayıp anlatmaya başlamıştı;

-      Amaç resim yapmak değildi. İnsan her zaman bir şekilde resim yapmıştır. Ne zaman ki dinler etrafında bir araya gelip şehirler oluşturmuş, işbölümü yapıp birlikte yaşamaya çabalamış o zaman dini kavramları mozaik üzerine dökmüştür. Mozaik resimden ötedir. Parçaları insan olan bir toplum gibidir, mozaik. Tek tek herkesin farklı olduğu, kimsenin kimseye benzemediği hatta bir araya geldiklerinde birbirinden rahatsız bile olabileceği ortamlarda aslında büyük bir resmin parçası olduklarını görebilsinler, o büyük resmi arasınlar, görmeye çalışsınlar diye mozaik yapmıştır, insanoğlu. Dini mekanlar onlara hep o büyük resmi aramalarını, hayatlarının anlamını bulabilmeleri için hangi büyük mozaiğin parçası olduğunu aramanın yollarını göstermiştir.

-      İyi de şimdi neden yapmıyorlar? Mozaikten neden vaz geçtiler?

-      Zor sorular soruyorsun evlat. Herkes aynı olursa sorun kalmaz toplum huzura kavuşur sanan geri zekalılar yüzünden oluyor bunlar. Bak ailen Filistin’den geldi diye senin gibilere hep zorluk çıkarıyor, resimde yer almanı istemiyorlar.  Sanki hep aynı renk taşlardan desensiz mozaik yapmaya çalışıyor, ortaya çıkanın anlamlı bir resim olmaktan çok taban döşemesi olduğunu fark ettiklerinde de kabahati kendinde aramak yerine suçlayacak ötekiler bulmaya çabalıyorlar. Dahası, anlamsız büyük bir resmin parçası olmaktansa herkes kendi başına anlam üretmeye çabalıyor, başaranlar vardır elbet ama çoğu aradığı anlamın bile ne olduğunu bilemeden geçip gidiyor. Mozaik onların kafalarını karıştırıyor, görmek istemediklerini gösteriyor. Onun için uzak duruyorlar.

-      Peki o zaman neden söküp atmıyorlar. Neden onarmaya çabalıyorlar.

-      Orası daha da büyük komedi delikanlı. Geçmişte birilerinin parçaları bir araya getirerek yaptığı mozaiklerin günümüz için anlamlarının zayıflamış olmasını fırsat bilip mozaik mantığını aklınca zayıflatacağını düşünüyorlar. Neymiş mozaiklerde kullanılan dini semboller çocuksu figürlermiş, o zamanın insanlarına çok şey anlatabilmiş o resimler günümüzde pek anlam ifade etmiyormuş. İnsanlar da böyleymiş. Farklılıkları ile bir araya geleceklerine tek başlarına kendi hayatlarının anlamını aramaya sorgulamaya veya tüm bunlara boş verip yine tek başlarına yaşamaya bakmalıymış. Dünyaya bir kere geliniyormuş. Hepsi boş laf bunların. Hangi büyük resmin mozaiğin parçası olduğunu öğrenmeden insan kendini tanıyamaz ki.

-      Peki ama ustam, insan aslında hiç istemediği bir resmin mozaiğin parçasıysa, beğenmediği bir resmin içinde yaşıyorsa ne olacak?

Bardağında kalan son yudumu da içip, nane yaprağını ağzına attı. Eliyle yerdeki büyük mozaik içindeki küçük figürleri gösterip “ o zaman beğenmediği küçük figürü boş verip daha da büyük resmi görmeye çabalayacak. Hadi harcın katılaşmadan işe koyulalım. Mozaik beklemez“ dedi. Harcın kıvamını kontrol edip kovayı malayı çırağının eline tutuşturdu.

O günden beri biz küçük mozaik taşları kendimize bakmayız. Birbirimize, kime yakın durduğumuza ve fırsat buldukça hangi anlamın parçası olduğumuza bakar onu araştırırız. Eksik kalan yerleri ise Madaba’nın son mozaikçisinin tamamlamasını bekleriz.

 Mehmet Uhri

Not: Madaba, Ürdün’ün Kuzeybatısında Ölü deniz yakınlarında mozakleri ile ünlü tarihi bir yerleşim yeridir. 

Detaylı bilgi için:  http://en.wikipedia.org/wiki/Madaba